Participatiemaatschappij en diaconie

De overheid doet een stap terug en laat meer over aan haar burgers en hun sociale netwerk. De participatiesamenleving moet het gat opvullen. Welke rol speelt de kerk daarin?

De zorgkosten nemen in Nederland enorm toe. Om de zorg betaalbaar te houden, zijn veranderingen nodig. In de toekomst wordt daarom veel nadrukkelijker gekeken naar de sociale omgeving van de mensen. Wat kan je partner, familie en bijvoorbeeld de kerk doen wanneer je hulp nodig hebt? Dat is op zich geen slechte ontwikkeling. Ook is het niet nieuw. Zo ging het vroeger in ons land ook al. Het is een ontwikkeling die ook in belangrijke mate aansluit bij het diaconale hart van de kerk. Het metterdaad omzien naar armen, eenzamen, zieken en asielzoekers als de ‘vreemdelingen, weduwen en wezen’ van onze tijd, behoort tot de essentie van ons kerk zijn!

Wel is de omvang van alle veranderingen erg groot en gaat deze gepaard met forse bezuinigingen. Verder zijn de samenleving en de kerken nog onvoldoende ingesteld op deze nieuwe situatie. Daardoor lopen bepaalde mensen een verhoogd risico dat ze knel komen te zitten. Denk aan mensen in een sociaal isolement of met financiële problemen en schulden of mantelzorgers. Bereid je daarom als diaconie voor op deze ontwikkelingen. Een eerste stap is in beeld brengen om welke veranderingen het gaat.

De Nieuwe WMO

Per 1 januari is de Nieuwe Wmo in werking getreden. Wanneer we straks hulp nodig hebben, wordt concreet van ons verwacht dat we eerst een beroep doen op familie en vrienden en daarna pas op de overheid. In de infographic hieronder zie je hoe ondersteuning in de Nieuwe Wmo in 2015 er uit ziet.

 Ondersteuning WMO vanaf 2015 – Klik op de afbeelding

Nieuw zorgstelsel

Om de langdurige zorg betaalbaar te houden, wordt de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) vervangen door nieuwe regelingen. Een deel van de AWBZ gaat over naar de Zorgverzekeringswet, een ander deel gaat over naar de WMO. In die nieuwe WMO worden burgerlijke gemeenten dus verantwoordelijk voor het ondersteunen van de zelfredzaamheid en participatie van burgers met een beperking,  chronische, psychische of psychosociale problemen. Die ondersteuning moet er dan op gericht  zijn dat deze mensen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. In het nieuwe zorgstelsel dat zo ontstaat, spelen straks drie wetten een rol. Je ziet deze in de onderstaande infographic.

Nieuw zorgstelsel – Klik op de afbeelding

En de kerk dan?

De wereld van zorg en welzijn gaat dus behoorlijk over de kop en niemand weet eigenlijk goed waar we op uit zullen komen.  Ergens zijn al deze ontwikkelingen een soort leerproces voor betrokken organisaties en de maatschappij als geheel. Dat betekent zoeken, experimenteren, nieuwe initiatieven ontplooien en pilots starten. Daarbij is het belangrijk om goed te letten op kwetsbare groepen die door alle ontwikkelingen zomaar buiten de boot kunnen vallen.

De verwachting is dat op kerken een groter beroep zal worden gedaan. Vanuit onze diaconale opdracht krijgen we daarmee nieuwe kansen om kerk te zijn in de samenleving. Het kerkelijk landschap is de afgelopen decennia wel behoorlijk veranderd. Ook voor kerken is het daarom best even weer zoeken. Dat vraagt om nieuwe initiatieven, experimenten en pilot projecten. En daarbij hoort ook dat we ruimte toestaan om fouten te maken.

Er zullen straks allerlei vragen en uitdagingen op de diaconie afkomen. Zorg daarom dat je zo goed mogelijk voorbereid bent en dat je weet wat er speelt in je eigen burgerlijke gemeente. Vrijwilligers hebben een belangrijke plek in de participatiesamenleving. Er zullen straks heel wat mensen zijn die hulp van vrijwilligers nodig hebben. Wie gaat die hulp geven? Er zal dus veel vraag zijn, terwijl de mogelijkheden qua mensen en middelen vanuit kerken vaak bescheiden zijn. Een goed evenwicht tussen vraag en aanbod roept om het maken van keuzes en om diaconaal beleid.

We moeten de samenleving echter niet overvragen. Professionele zorg, zoals wassen en aankleden, moet door professionals worden verleend. Wat een kerk bijvoorbeeld wel kan doen, is mensen aandacht geven. Eenzaamheid is namelijk een groot probleem. Er gebeuren nu al fantastische dingen in kerken, zoals het organiseren van maaltijden waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.

Arie SlobCU Tweede kamerUit: Het Goede Leven

Mogelijkheden

Zoals gezegd, krijgen we als kerken nieuwe kansen om relevant te zijn in en voor de samenleving. Dat kan op veel verschillende manieren. De onderstaande voorbeelden zijn illustratief en niet uitputtend:

  • Je kunt het kerkgebouw gebruiken voor laagdrempelige (buurt)activiteiten. Bijvoorbeeld: maaltijden organiseren voor arme en/of eenzame mensen.
  • Werk samen met vrijwilligers- en welzijnsorganisaties. Dat sluit ook goed aan bij de uitkomsten van het rapport Help! De kerk beschikt over menskracht en vrijwilligers. Houdt daarbij wel je eigen regie en doel als kerk voor ogen.
  • Sluit je aan bij maatjesprojecten (bijvoorbeeld Schuldhulpmaatje, taalmaatje, huiswerkmaatje, etc).
  • Je kunt partner zijn in het gesprek met andere organisatie en de burgerlijke gemeente. Vaak zal dit vorm krijgen via een diaconaal platform.
  • Dit is het moment om je lokale sociale kaart op te stellen of bij te werken.
  • Werk samen met andere kerken in een lokaal diaconaal platform.
  • Ondersteun mantelzorgers (zie hieronder).

Mantelzorgers

Er zal straks nadrukkelijk meer worden gevraagd van familieleden en mantelzorgers. Veel mantelzorgers ervaren de zorg die ze leveren in meer of mindere mate als zwaar. Een grote groep voelt zich nu al overbelast. Die mantelzorgers krijgen het straks wel heel erg zwaar. Ondersteuning van mantelzorgers is daarom belangrijk. Wat kun je als diaconie doen om de mantelzorger te ontlasten?

  • Geef praktische ondersteuning door inzet van vrijwilligers.
  • Geef informatie.
  • Geef emotionele steun.
  • Geef materiële steun.

Meer over mantelzorg en de diaconie vind je hier.

 

meer informatie

Kijk voor meer informatie op de volgende websites:

App voor Android

Er is ook een app beschikbaar voor op je mobiele telefoon. De app geeft een speciale versie van www.hoeverandertmijnzorg.nl met aanvullende informatie voor zorgverleners. In de app start de professionals-versie van de website direct op via je mobiele telefoon of tablet.

Drie transities

Bovenstaande gaat in op één aspect van wat er op burgerlijke gemeenten afkomt. In feite zijn er de drie decentralisaties of drie transities waar gemeenten mee te maken krijgen. Hieronder vind je per transitie wat meer informatie.

Transitie 1: AWBZ naar WMO

De burgerlijke gemeente wordt per 2015 verantwoordelijk voor ondersteuning en begeleiding van hun burgers. Hierboven kun je daar meer over lezen.

Ziektekostenverzekering
De extramurale verpleging (dat is de verpleging buiten een verpleeginstelling), een groot deel van de persoonlijke verzorging en de langdurige GGZ gaan niet naar de WMO, maar naar de Zorgverzekeringswet. Ook de extramurale persoonlijke verzorging wordt bij de zorgverzekeraars onder gebracht. Onder deze persoonlijke verzorging valt hulp bij het aankleden, eten, drinken, wassen, toiletgebruik e.d. en ook de eenvoudige verpleegkundige handelingen

Transitie 2: Jeugdzorg

De gemeente is vanaf 2015 verantwoordelijk voor:

  • alle vormen van jeugdhulp, inclusief specialistische hulp zoals jeugd-vb (jongeren met een verstandelijke beperking), jeugd-ggz en jeugdzorgplus (gesloten jeugdzorg);
  • de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen;
  • de uitvoering van de jeugdreclassering.

Meer informatie:

Transitie 3: Participatiewet

ln de Participatiewet worden de Wet werk en bijstand (Wwb) en de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) samengevoegd. Het doel van deze nieuwe Participatiewet is dat zo veel mogelijk mensen deelnemen (participeren) aan werk.

Meer informatie: