Menu

Zondag hield minister Sigrid Kaag een ‘preek van de leek’ in de Remonstrantse Gemeente Naarden-Bussum. Hieronder een iets ingekorte versie van haar tekst. Woorden uit Micha 6 stonden in daarin centraal.

Afgelopen week was ik op bezoek in het Heilige Land. Ik leidde een economische missie in Israël en de Palestijnse Gebieden, waaronder Gaza. Iedereen die Jeruzalem heeft bezocht, weet wat ik bedoel als ik zeg dat het goddelijke hier dichtbij voelt. Niet voor niets reizen ieder jaar 3,5 miljoen mensen naar Jeruzalem voor reflectie, bezinning en contemplatie. Velen met de vraag: hoe moet ik goed leven? Hoe moet ik wandelen met God?

Zojuist lazen wij uit het boek van de profeet Micha, die in roerige tijden leefde. Hij kondigt aan dat Samaria, de hoofdstad van het rijk Israël, zal worden belegerd en zal worden ingenomen. Ook Jeruzalem en het koninkrijk Juda zullen dat lot ten deel vallen. Micha voorspelt de verwoesting van de tempel, een ondenkbare gebeurtenis in die tijd.

De profeet verzet zich tegen de leiders en hooggeplaatsten onder het volk. Zij leven in zonde en zij hebben de Heer hun rug toegekeerd. Zij willen niets weten van gerechtigheid en zij verdraaien het recht. Als het volk vraagt wat ze kunnen doen om hun zonden goed te maken, geeft Micha een van de prachtigste antwoorden denkbaar. ‘Je weet, mens, wat de Heer van je wil’, zegt de profeet. ‘Niets anders dan recht te doen, trouw te betrachten en nederig te wandelen met je God.’ Kent u een mooiere samenvatting van het bijbelse verhaal?

Eerlijke keuzes

Ik geloof dat wij, in het jaar 2020, voor enkele belangrijke keuzes staan, die bepalend zijn voor het leven in de 21e en 22e eeuw. Dit stelt ons voor vragen die ons in het hart plaatsen van de oproep van Micha. Want is het eerlijk als het besteedbare inkomen van huishoudens veertig jaar lang nauwelijks toeneemt? Is het goed dat de levensverwachting in de Centraal-Afrikaanse Republiek nu 52 jaar is, en in Japan 84 jaar? Is het wenselijk dat komende generaties een planeet nalaten waar bijna de helft van alle ecosystemen ernstig zijn aangetast, soorten in steeds hoger tempo uitsterven, vervuiling toeneemt en natuurgebieden verdwijnen? Is het verdedigbaar in deze eeuw dat ongeveer 68 miljoen mensen op de vlucht of intern ontheemd zijn, door conflicten en oorlogen? Is het humaan dat de armste helft van de wereldbevolking sinds 1980 inderdaad rijker is geworden, maar dat het vermogen van de rijkste 1 procent 2 keer zo snel is gestegen als dat van de onderste 50 procent?

Vertrouwen

Dit zijn politieke en maatschappelijke vraagstukken. Maar het zijn in de eerste plaats ook menselijke vraagstukken. Wij horen van bepaalde experts dat steeds meer mensen elkaar wantrouwen, dat er weinig fiducie is in maatschappelijke instellingen, en dat het vertrouwen in de politiek op een dieptepunt is beland. Daarbovenop zouden de tegenstellingen en spanningen tussen bevolkingsgroepen toenemen. De onderbouwing hiervoor is niet altijd even sterk. De meeste mensen hebben vertrouwen in gezaghebbende instituties, zoals de rechtspraak, de krijgsmacht, de politie, en zelfs de politiek. Maar zij maken zich zorgen over de toekomst. Een meerderheid van de Nederlandse bevolking denkt er over vijf jaar niet beter voor te staan dan nu. Gelovigen hebben de relatieve ‘luxe’ om in ieder geval te kunnen vertrouwen op God. Ik moet hierbij denken aan woorden uit Jeremia, die mij dierbaar zijn: ‘Gezegend wie op de Heer vertrouwt, wiens toeverlaat de Heer is. Hij is als een boom geplant aan het water, zijn wortels reiken tot in de rivier, zijn bladeren blijven altijd groen, steeds weer draagt hij vrucht.’ Ik heb dat zelf ook ervaren, op momenten in mijn leven. Ik vertrouwde en werd gedragen en wandelde niet alleen.

Ik zou wensen dat wij dat vertrouwen dat wij moeten hebben in God, ook in elkaar hebben. Op die plekken waar wij elkaar iedere dag tegenkomen en waar we met een oneindig aantal kleine daden bepalen hoe we samen leven. Thuis. Op kantoor bij de koffieautomaat. Op school. Langs het voetbal- of hockeyveld. In de kerk, synagoge of moskee. Want het is in de verbinding tussen mensen onderling waarin wij het meest zinvol zijn – de zoektocht naar de mens in de ander. Want als we zekerheid en comfort zoeken, dan is het verleidelijk om vooral onze ‘eigen’ stam op te zoeken. Maar dit kan nooit tot verwijdering van anderen leiden.

Nederig wandelen

Micha heeft nog een derde boodschap voor ons, want een tafel met drie poten kan niet wankelen. ‘Wandel nederig met God’. Een prachtig beeld. Want wat doen wij tijdens een wandeling? We wijzen elkaar op mooie dingen die we zien. We helpen elkaar oversteken of over een moeilijk stuk pad te komen. We spreken, we zwijgen wanneer nodig, we geven elkaar de ruimte, maar we zijn samen. Nederigheid heeft de connotatie van ondergeschiktheid, en als het om God gaat is dat zeker het geval. Maar in algemene zin is nederigheid geen zwakte. Juist zelfvertrouwen geeft de kracht om eigen fouten onder ogen te zien. Om open te staan voor anderen en de inzichten van anderen.

Wanneer voelen wij ons nederig? Als wij in de nacht naar de sterrenhemel kijken. Als wij op een oceaan of op een berg zijn. Bij een religieuze ervaring, en bij de geboorte of dood van een mens. In die situaties gaat het er niet om dat we onszelf klein en onbetekenend vinden. Het gaat erom dat we onszelf beschouwen als onderdeel van iets wat veel groter is dan alleen ons eigen wezen. Om te ervaren dat ons eigen leven niet de maat bepaalt, maar dat er meer is. Ja, dat maakt nederig!

De les van Micha is een les voor het leven. Wij worden de wereld in geworpen, alleen en onwetend, op een tijdstip en plaats en met een achtergrond die wij niet zelf bepalen. Zoekend naar hoe te leven, zoekend naar de ander en naar onszelf. Micha geeft ons een handvat. Wees rechtvaardig! Vertrouw elkaar! Wandel in alle nederigheid!

In deze tijden, in deze dagen, moeten wij juist samen sterk staan in saamhorigheid. Ongeacht onze afkomst, ongeacht onze geboorteplek, ongeacht ons geloof. Samen maken wij ons land, niet in de uitsluiting maar in de zoektocht van de mens in de ander.

Dit is een wezenlijk onderdeel van de christelijke traditie. Wij worden opgeroepen om in beweging te blijven. En in die beweging, in die wandeling, weten wij God aan onze zijde.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Diaconaal Steunpunt is

Derk Jan Poel

Teamleden van Diaconaal Steunpunt