Menu

Groene diaken

Delen is een van de aspecten van diaconaat. Het belang ervan vinden we al op de eerste pagina’s van de Bijbel. Het scheppingsverhaal biedt een duidelijk inkijkje in Gods bedoeling met deze wereld: ruimte bieden aan al het leven op aarde. We mogen voluit genieten van wat Hij heeft gemaakt, maar dragen ook een grote verantwoordelijkheid om de aarde leefbaar te houden voor iedereen. 

Gezamenlijk huis

De aarde is ons gezamenlijk huis, schrijft de Paus in zijn encycliek Laudato Si. Het is als een huis met een boven- en een onderverdieping. Wij wonen op de bovenste verdieping. De verdieping waar het meeste geld zit. Het is de verdieping met een overvloed aan eten en aan luxe. Met de nieuwste smartphones, de laatste mode, goede ziekenhuizen, degelijke pensioenen, mooie huizen en verre vakanties. Wat nodig is voor die manier van leven, halen we weg van de benedenverdieping. Daar gaat het er heel anders aan toe. Het is de plek van gebrek. Gebrek aan geld, aan veiligheid, aan toekomstperspectief. Voedselgebrek, gebrek aan goede medische zorg. Het is ook de plek waar de bovenverdieping zijn afval dumpt. 

We leven vaak alsof wij alleen in het huis wonen. En we willen niet echt weten welke consequenties onze manier van leven heeft voor onze mede 'huisgenoten'. Maar God wil dat de bewoners van ons gezamenlijk huis het goed hebben. Dat betekent dat we rekening moeten houden met de bewoners van de benedenverdieping. Dat heeft consequenties voor de keuzes die wij nu en in de toekomst maken. Ook als die pijn doen. De keuzes die nodig zijn om eerlijk en rechtvaardig te leven, zijn niet gemakkelijk. Ze zijn soms verwarrend, ingewikkeld en vermoeiend. Gevoelens van onmacht en onwil – laten we daar maar eerlijk over zijn – duiken zomaar op. Want die keuzes gaan verder dan het drinken van fair-trade koffie en de zonnepanelen op mijn dak. Ze raken aan onze levensstijl.

Zie ik maak alles nieuw

De laatste pagina’s van de Bijbel spreken over de toekomst. “Zie, Ik maak alles nieuw.” Op de toekomstige aarde, waar God bij mensen komt wonen, zal het leven voorgoed aan zijn doel beantwoorden. Maar in de aanloop daarvan worden wij opgeroepen om de tekenen daarvan al in deze wereld aan te brengen. De Geest is ons geschonken om het goede nieuws in woord en daad te verspreiden. Daarin klinkt ook de opdracht door om recht te doen aan de schepping. Herschepping betekent in de context van het komende Rijk van God immers: herstellen, in orde maken, rechtzetten.

Ecologische en sociale gerechtigheid

Bij ‘recht en gerechtigheid’ denken we vaak aan mensen. Die sociale kant heeft altijd scherp op ons netvlies gestaan. Maar in onze tijd kunnen we er niet omheen dat deze woorden steeds vaker ook een ecologische lading krijgen. Het leegvissen van oceanen, het feit dat een miljoen planten- en diersoorten met uitsterven wordt bedreigd, de ophoping van plastic afval op zelfs de meest afgelegen plekken zetten de veerkracht van de aarde onder druk. Bovendien raakt klimaatverandering steeds vaker kwetsbare gebieden die niet de middelen hebben om zich aan te passen. De groeiende aandacht hiervoor is goed; tegelijkertijd roept het de vraag op wat plaatselijke kerken vanuit hun diaconale taak kunnen bijdragen. Dat is meer dan we denken. De noodzakelijke omslag in denken en handelen begint immers bij onszelf, bij de keuzes die we maken bij de besteding van onze tijd en ons geld.

Wat kan ik hier als diaken mee?

Diakenen kunnen om te beginnen het onderwerp structureel op de kerkelijke agenda plaatsen. De ervaring leert dat kerken daarmee draagvlak creëren voor duurzame keuzes. Maar het vraagt een lange adem om ze meer integraal onderdeel te laten worden van onze levensstijl. 

Aan de slag

Daarnaast kun je je aansluiten bij diverse bestaande activiteiten zoals bijvoorbeeld de Scheppingszondag (begin september) of de Dag van de Duurzaamheid (begin oktober). Een waardevol platform is Groene Kerken, dat inmiddels bijna 300 gemeenten telt. Het is bedoeld voor kerken die actief aan de slag willen met duurzaamheid, sociale rechtvaardigheid en het vergroenen van de eigen gemeenschap. Op de site groenekerken.nl is daarvoor een toolkit beschikbaar. Verder is de Michacursus een belangrijke tool voor groepen gemeenteleden. Ook de workshop ‘God in de supermarkt’ die op uitnodiging in de kerk kan worden gegeven en de bijbelstudies bij het boek ‘Superwaar’ bieden concrete handvatten. Tenslotte biedt ook A Rocha, een christelijke natuurbeschermingsbeweging, veel praktische tips en tools aan.   

Stimuleer gesprek en initiatief

Verder: door met elkaar in gesprek te gaan ontstaan allerlei ideeën die motiverend werken. Er zijn inmiddels veel inspirerende voorbeelden van praktijken die ook in en rond kerken te realiseren zijn. De opkomende trend van de laatste jaren bijvoorbeeld is die van ‘tiny food forests’, kleine groene oases met een grote variëteit aan bomen, struiken, bloemen, hagen, kruiden en klimplanten en met insectenhotels en vogelkastjes. De bosjes zijn bedoeld om de biodiversiteit in de eigen omgeving te versterken, maar ook om lekker van te eten. Op steeds meer plekken krijgen kinderen kooklessen en leren al spelenderwijs wat eetbaar is. Door er diaconale projecten van te maken en eventueel met andere lokale kerken samen te werken, ontstaan er netwerken voor het uitwisselen van kennis en ervaring. 

Dit doet God!

De eerste aflevering van Dit doet God! is opgenomen in Heerenveen waar de jaarlijkse ontmoetingszondag het thema “Zorg voor de schepping” had.

De muziek in deze podcast is van Malin (Our God) en Over the Rhine (The Trumped Child)

Diaconaal Steunpunt is

Derk Jan Poel

Teamleden van Diaconaal Steunpunt