Franciscus over barmhartigheid en dienstbaarheid

Het Paasfeest, het centrale mysterie van ons geloof, komt dichterbij. Zoals wij weten, verhaalt het Evangelie volgens Johannes dat Jezus, voordat Hij voor ons zou sterven en verrijzen, een gebaar stelt dat gegrift staat in het geheugen van de leerlingen: de voetwassing.

Een onverwacht en aangrijpend gebaar, zodanig dat Petrus het niet wou aannemen. Ik zou bij Jezus’ laatste woorden willen stilstaan: “Begrijpen jullie wat ik gedaan heb?’ vroeg hij. (…) Als ik, jullie Heer en jullie meester, je voeten gewassen heb, moet je ook elkaars voeten wassen. Ik heb een voorbeeld gegeven.” (Joh. 13, 12.14). Zo toont Jezus Zijn leerlingen dat dienstbaarheid de weg is om het geloof in Hem te beleven en van Zijn liefde te getuigen. Jezus heeft het beeld van “de dienaar van Jahwe”, de slaaf, uit de profeet Jesaja, op zichzelf toegepast.

footwashing2


Door de voeten van de apostelen te wassen heeft Jezus de handelswijze van God tegenover ons willen openbaren, en het voorbeeld gegeven van Zijn “nieuw gebod” (Joh. 13, 34) om elkaar lief te hebben zoals Hij ons heeft liefgehad, namelijk door voor ons Zijn leven te geven. Dezelfde Johannes schrijft het in zijn eerste Brief: “Wat liefde is, hebben we geleerd van hem die zijn leven voor ons gegeven heeft. Daarom horen ook wij ons leven te geven voor onze broeders en zusters. (….) Kinderen, wij moeten niet liefhebben met de mond, met woorden, maar waarachtig, met concrete daden” (1 Joh. 3, 16.18).

Door de voetwassing leert de Heer ons dienaars te zijn, en zelfs meer: slaven!

Liefde is dus concrete dienstbaarheid die wij elkaar betonen. Liefde, dat zijn geen woorden, maar daden en dienstbaarheid; nederige dienstbaarheid, in stilte, in het verborgene, zoals Jezus zelf heeft gezegd: “laat uw linkerhand niet weten wat uw rechter doet”. Het gaat erom dat we de gaven die de Heilige Geest voor ons kwistig heeft uitgestort, ter beschikking stellen zodat de gemeenschap kan groeien. Trouwens, liefde komt tot uiting in het delen van materiële dingen zodat niemand tekort heeft. (…)

Laten we tenslotte ook niet vergeten dat Jezus door de voeten van de leerlingen te wassen en hun te vragen te doen zoals Hij, Hij ons ook uitnodigt onze gebreken om beurten te belijden en voor elkaar te bidden om van ganser harte te kunnen vergeven. Wij herinneren ons in dat licht de woorden van Augustinus, die schreef: “Dat de Christen niet nalaat alles te doen wat Christus gedaan heeft. Wanneer het lichaam zich namelijk buigt tot bij de voeten van de broeder, wordt op hetzelfde moment in zijn hart de nederigheid ontstoken, en wanneer die reeds brandde, wordt ze gevoed. (…) Vergeven wij om beurten onze ongerechtigheden en bidden wij om beurten voor onze fouten, zo zullen wij elkaar op alle manieren om beurten de voeten wassen”.

Liefde, naastenliefde, is dienstbaarheid, anderen helpen, anderen dienen. Er zijn zo veel mensen die zo hun leven leiden, in dienstbaarheid aan de anderen (…) Door de voetwassing leert de Heer ons dienaars te zijn, en zelfs meer: slaven, zoals Hij zich voor ons tot slaaf gemaakt heeft, voor ieder van ons.

– Paus Franciscus – Jubileumaudiëntie 12 maart 2016.