Diaconaal leren

‘Al doende leert men.’ Dit oude gezegde is bij uitstek van toepassing op nieuwe vormen van diaconale betrokkenheid in de samenleving. Welke betekenis heeft diaconaal leren voor de protestantse kerken? Deze vraag beantwoordt Bert Roor – docent aan de opleiding Godsdienst Pastoraal Werk van de Christelijke Hogeschool Ede – in zijn promotieonderzoek.

Overal waar christenen extra aandacht, zorg of hulp geven buiten hun kerkelijke gemeenschap, doen zij leerzame ervaringen op. Bijvoorbeeld als ze werken als schuldhulpmaatje, een praktisch project doen via Present, meewerken aan een inloopmaaltijd of gewoon betrokken zijn bij mensen in hun omgeving. Je leert nieuwe mensen kennen die anders denken en leven dan jijzelf. Je komt achter voordeuren die anders niet voor je open gaan. Je wordt geconfronteerd met schrijnende en verdrietige situaties, met mensen die gekwetst of verhard zijn door het leven. Soms word je ook verrast door een oprecht zoeken naar God van mensen buiten de kerk.

Wanneer deze leerervaringen worden gedeeld, kunnen ze betekenisvol worden voor kerken die er naar verlangen om missionair en heilzaam present te zijn in hun omgeving. Ze helpen ontdekken hoe je op een geloofwaardige manier het evangelie kunt delen in woorden en daden met mensen die op afstand staan van God en zijn gemeente.

Diaconale leertest

Wil je persoonlijk of gezamenlijk leren uit je diaconale ervaringen? Maak dan eens de diaconale leertest!

Wat is diaconaal leren?

Diaconaal leren is een vorm van ervaringsleren. Mensen leren uit ervaringen. Enkele alledaagse voorbeelden van diaconale ervaringen uit het onderzoek:

‘Buurvrouw, lag in een scheiding, geld tekort en nu huis te koop verplicht. Man was vreemd gegaan. Eten gemaakt voor haar. Samen gesproken over situatie. Gesteund waar nodig.’

‘Een 92-jarige vrouw die niemand meer heeft en die ik via de bezoeken voor de kerk heb leren kennen. Zij was in een situatie van paniek en totale verwardheid. De dokter is gebeld en ik heb haar meerdere keren naar het ziekenhuis begeleid. Al drie jaar help ik haar maar nu was het even heel heftig. Zij heeft niemand en je helpt gewoon een mens. Ik help haar met administratie en kook voor haar.’

Ongeveer tweederde van de deelnemers aan het onderzoek bevestigt iets geleerd te hebben uit dergelijke ervaringen. Dan gaat het om dingen als leren luisteren, je grenzen bewaken of het bijstellen van vooroordelen. Hier blijkt een schat aan leerervaringen verscholen te liggen in de gemeente. Ook leerden mensen over God, hun eigen geloof en hoe er tegen de kerk wordt aangekeken.

Hoe bewuster ze met hun ervaringen omgaan en hierop reflecteren, hoe meer ze leren. Dat wordt verder versterkt als ze hun ervaringen delen in een veilige groep en hierop worden bevraagd door anderen. Wanneer ervaringen heftig en confronterend zijn, leiden ze eerder tot leereffecten. Mensen worden dan ‘geraakt’ door wat ze meemaken. Nieuwe vragen worden losgemaakt, nieuwe inzichten opgedaan, nieuwe perspectieven op het alledaagse leven openen zich. Maar mensen kunnen zich ook afsluiten voor wat ze meemaken.

Investeer in diaconaal leren

Door als diakenen te investeren in diaconaal leren, kan de gemeente nieuwe wegen vinden om in woorden en daden het evangelie uit te leven. Zo wordt de gemeente meer en meer een missionair-diaconale leer- en leefgemeenschap, een licht in haar omgeving!

Dit is een ingekorte versie van het artikel in ‘Een leven lang leren‘, het themanummer van Dienst. Lees hier het complete artikel. 

 

Bert Roor MA is docent aan de opleiding Godsdienst-Pastoraal Werk van de Christelijke Hogeschool Ede en duaal promovendus aan de Protestantse Theologische Universiteit. De gedeelde ontdekkingen en inzichten zijn voorlopige resultaten van het lopende promotieonderzoek naar de betekenis van diaconaal leren voor protestantse kerken.