Een heilzame kerk voor de vluchteling

Het is voor de samenleving en voor vluchtelingen cruciaal om als christen met woorden en daden aanwezig te zijn. Jan Pieter Mostert, directeur van Stichting Gave, gelooft dat juist nu de kerk heel heilzaam kan werken en een krachtige boodschap heeft, die niet onder stoelen of kerkbanken mag worden gestoken. Dit artikel is een verkorte weergave van de workshop die Mostert hield tijdens de afgelopen diakenendag.

‘Ik had een diploma en een prima baan als administrateur. Samen met mijn vrouw had ik een huis gekocht waar we ons thuis voelden. Ons tweede kindje was op komst. Het zag er naar uit dat ik binnenkort nog een carrièrestap kon maken. Toen ontstond er oorlog in mijn land. Ik wist eigenlijk niet eens goed voor of tegen wie ik moest zijn, maar de oorlog was een feit. Ook in mijn stad. Mijn straat, mijn huis werd getroffen door bommen. Dat was het moment dat ik in tranen besloot mijn huis te verlaten en de landsgrens over te gaan. Nu leefden we tenminste nog. Mijn dochtertje werd geboren in een tent in het vluchtelingenkamp. Tijdens de tweede winter in het vluchtelingenkamp werd het kleine meisje ernstig ziek. Het vroor in de tent en medicijnen waren er niet. ‘Zo’n winter nooit meer’, zei ik tegen mijn vrouw. ‘Zodra het weer iets beter is, ga ik naar Europa en laat ik jullie overkomen met het vliegtuig.’ Mijn dochtertje is wonder boven wonder beter geworden. En nu ben ik hier. Het ziet er naar uit dat het nog meer dan twee jaar kan duren voor ik mijn vrouw en kinderen kan laten overkomen. Ik word gek van de gedachte dat ze daar nog meer winters moeten proberen te overleven. Dat ik niet bij ze ben.’

Trauma

Het is heel belangrijk dat je probeert te begrijpen wat een vluchteling meemaakt. Ik heb net beschreven hoe dat kan voelen. Maar het gaat nog veel dieper, ook als het gezin eenmaal in Nederland een woning heeft:

  • Vaak heeft de vluchteling te maken met een trauma. Hij heeft verschrikkelijke dingen meegemaakt in de oorlog of tijdens de vlucht. Vaak zo erg dat erover praten eerder leidt tot heftig herbeleven dan tot verwerking.
  • Doordat hij de taal niet spreekt, zal hij vaak als ‘dom’ worden behandeld. Het diploma en beroep worden vaak lager aangeschreven dan in het land van herkomst. Deze dingen knagen aan het zelfbeeld van de vluchteling.
  • Elke vluchteling heeft te maken met rouw. Verdriet om verlies van maatschappelijke positie, huis en spullen en afwezigheid of zelfs overlijden van familieleden. Alles wat hij had opgebouwd, is hij kwijt. Niet zelden raken mensen depressief of belanden in een identiteitscrisis.
  • Hij maakt voortdurend culturele fouten en wordt daardoor niet begrepen. Bijvoorbeeld: in Arabische culturen sla je je ogen neer voor iemand in een hoge positie. In Nederland vinden we het onbeleefd als je iemand niet aankijkt.
  • Het gezin verandert. Met name dochters, maar soms ook echtgenotes, krijgen andere opvattingen over hun positie als vrouw. Veel mannen kunnen dat niet hanteren. Daarnaast leren kinderen vaak veel sneller de taal en worden ouders daardoor min of meer afhankelijk van hen. Naast de verloren maatschappelijke positie is een vluchteling daarmee voor zijn gevoel ook zijn positie als leider van het gezin kwijt. Dit kan leiden tot grote frustratie en problemen in het gezin.

Bijbelse antwoorden

Je kent ze vast wel: mensen, in en buiten de kerk, die vinden dat de vluchtelingen maar ‘moeten oprotten’. Ik ben dat gevoel steeds meer serieus gaan nemen, niet in het minst omdat ik het zelf ook wel wat herken. Als ik in stadswijken ben waar ik nauwelijks Nederlands om me heen hoor en verrommeling zie; en ondertussen ook nog hoor van aanslagen door jonge moslims, voel ik soms angst opkomen en ben ik ook boos. Waar gaat dit heen? Mijn gevoel zegt dat ik liever heb dat ze weggaan of minimaal: dat er niet meer moslims bij komen.

Download hier het complete artikel.