Diaconaat is missionair

Een missionaire kerk is ook een dienende kerk. Dat begint in je eigen gemeente en het zet zich voort in je buurt. De diakenen mogen de gemeenteleden hiertoe opwekken en voorgaan. Vanuit een diep besef van de genade en liefde van Jezus Christus. Toch is dat allesbehalve vanzelfsprekend. Het is helder dat we voor evangelisatie naar buiten moeten. En diaconaat over de landsgrenzen heen is ons ook niet vreemd. Maar vanuit de kerk omzien naar mensen in onze eigen nabije samenleving? Dat is heel lang minder vanzelfsprekend geweest. Niet voor niets zijn er de afgelopen jaren organisaties als Hip en Present ontstaan die zich juist hierop richten. Een duidelijk signaal aan de kerken dat we iets hebben laten liggen. Hoog tijd dus om die diaconale essentie van de gemeente serieus te nemen.

C. Trimp

‘De gemeente van Christus moet een bron van licht en barmhartigheid zijn in deze wereld. (…) Wij moeten een stuk herstel van het leven laten zien in deze geschonden wereld. (…) Hoe hebben de eerste gemeenten zich zo kunnen uitbreiden? Niet omdat ze zo geweldig preekten, dat ook, maar vooral omdat ze zoveel diaconaal werk verspreiden. Als er pest in de stad heerste, vroeg men niet eerst of men christen was, maar bood men hulp. (…) De kerk heeft ramen (…) opdat het licht zou uitstralen zodat de wereld weet dat daar een kerk staat. Dat moet de wereld ook weten uit de uitstraling van de liefde die met de daad wordt betoond.’

C. Trimpprofessor

Handen en voeten van het evangelie

Diaconaat gaat om het handen en voeten geven aan de verandering die God in mensen bewerkt. Zorg voor en hulp aan mensen in sociale en maatschappelijke knelsituaties.  Ín de christelijke gemeente en vandaaruit ook in de nabije samenleving en in de hele wereld. Heel concreet is diaconaat het voorkómen, opheffen, verminderen dan wel mee uithouden van lijden en maatschappelijke nood. Vanuit de gemeente komt zo in de samenleving uit wat de beleving van echte barmhartigheid en gerechtigheid betekent!

Dit is niet vrijblijvend. Jezus gebruikt regelmatig de ‘werken van barmhartigheid’  om te laten zien hoe God rechtvaardigheid van ons vraagt in onze relaties. In het koninkrijk van God is dienen een wezenskenmerk en een vrucht van leven uit genade. Een dienende Koning vestigde zijn rijk en maakte vervolgens dienen tot de basisregel van dat rijk. En Hij zond zijn kerk de wereld in. Als je die wereld deze dienende en zichzelf gevende Koning lief wilt laten hebben, wat is dan meer logisch om die wereld via een dienende, zichzelf gevende kerk met Hem kennis te laten maken? Diaconaat behoort zo tot de essentie van een gezonden gemeente.

Niet vanzelfsprekend

Toch is dat allesbehalve vanzelfsprekend. Het is helder dat we voor evangelisatie naar buiten moeten. En diaconaat over de landsgrenzen heen is ons ook niet vreemd. Maar vanuit de kerk omzien naar mensen in onze eigen nabije samenleving? Dat is heel lang minder vanzelfsprekend geweest. Niet voor niets zijn er de afgelopen jaren organisaties als Hip en Present ontstaan die zich juist hierop richten. Een duidelijk signaal aan de kerken dat we iets hebben laten liggen. Hoog tijd dus om die diaconale essentie van de gemeente serieus te nemen.

Uitdaging en drempel

Voor kerken die missionair willen zijn ligt hier een grote uitdaging. Een grote drempel ook. Want als je werkelijk je naaste wilt bereiken met het evangelie van Gods liefde dan gaat dat verder dan een keer ‘diaconaal doen’. In een tijd waarin de kerk sterk aan geloofwaardigheid heeft ingeboet en waar mensen onze mooie woorden niet meer geloven, zullen we meer moeten doen dan het gewone. Onze barmhartigheid zal veel verder moeten gaan. Onze barmhartigheid wil immers Jezus Christus en zijn overweldigende barmhartigheid aan de wereld kenbaar maken.

We kunnen niet alle problemen oplossen.  Jezus volgen betekent niet dat elk mensenprobleem wordt opgelost. De Here Jezus heeft dat zelf ook nooit geprobeerd. Het betekent wel dat we reageren zoals Hij dat deed, dat we tegen alle rede in genade en liefde uitdelen aan degenen die dat het minst verdienen.

Daarmee voel je direct ook hoe dicht diaconaat tegen het hart van het Evangelie aanzit. Want zo dienen is alleen maar mogelijk wanneer je gegrepen bent door de genade en liefde van Jezus Christus. Alleen dan wordt zijn voorbeeld een bron voor je eigen dienen. Alleen dan voorkom je activisme. Alleen zijn liefde kan onze weerstand overwinnen om ons leven in dienst van een ander te stellen.  En alleen zó zijn wij voor anderen een spiegel van Gods liefde.

Comfortzone

Je weet dat Gods hart uitgaat naar de zwakke en hulpeloze. Dat heb je zelf immers mogen ervaren.  Zijn genade geeft je een bewogen hart voor de zwakkere en verdrukte. In de gemeente en in de samenleving. Voor mensen die in de knel zitten, die niet meer meetellen, die zijn afgeschreven, waar de samenleving de schouders over ophaalt en aan voorbij loopt, die structureel in de hoek zitten waar de klappen vallen, die onrecht moeten ondergaan.
Juist de mensen die naar de maatstaven van de wereld arm zijn en weinig hebben dat van waarde is,  heeft God uitgekozen om rijk te zijn door het geloof (Jac 2:5)! Als dat zo is dan moeten we als missionaire kerk toch ook  daar zijn?! Dan komen we op plekken waar we misschien liever niet zouden komen. En dan trekken we met mensen op die we anders liever zouden mijden. Dat betekent dat we nogal eens uit onze comfortzone moeten komen. Ook daarin mogen we meer op Jezus gaan lijken.

leren van de vroege kerk

In de zomer van het jaar 312 was de oogst mislukt in het Oosten van het Romeinse rijk. In de winter daarna ontstond er een zware hongersnood. Bovendien brak de pest uit. Er vielen massa’s doden. Veel lichamen bleven gewoon op straat liggen. En daar tussenin bedelden veel burgers om brood. Hoe reageerde de kerk?

Eusebius, de geschiedschrijver van die tijd, schrijft daarover: “Alleen de christenen leverden in deze afschuwelijke situatie bewijzen van menselijk gevoel en medeleven. Sommigen van hen waren de hele dag bezig met de begeleiding van de stervenden en de zorg voor hun begrafenis. (…) Anderen brachten de massa slachtoffers van de honger uit heel de stad op één verzamelpunt bijeen en deelden aan allen brood uit. (…) Het gevolg was, dat iedereen over hun actie sprak, de God van de christenen verheerlijkte, en overtuigd door de daden zelf erkende dat alleen zij vroom en godsdienstig waren.”

Met gevaar voor eigen leven en zonder aanziens des persoons verzorgden christenen mensen in nood. We weten uit andere bronnen dat veel mensen tot geloof in de God van de christenen kwamen. Zo is diaconaat evangelieverkondiging met de daad!