Wat is de WMO?

De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) trad op 1 januari 2007 in werking. Het maatschappelijk doel van de Wmo is ‘meedoen’. De wet moet ervoor zorgen dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen en kunnen meedoen in de samenleving. Al of niet geholpen door vrienden, familie of bekenden. Als dat niet lukt, biedt de gemeente ondersteuning. De gemeente ondersteunt bijvoorbeeld vrijwilligers en mantelzorgers. De Wmo regelt ook de hulp bij het huishouden en zorgt voor goede informatie over de ondersteuning die mensen kunnen krijgen.

Wat zijn de uitgangspunten van de WMO?

In de WMO gaat het om meedoen. De WMO is gebaseerd op een drietal uitgangspunten:

  1. Mensen zorgen voor zichzelf en voor anderen en zijn actief in de samenleving.
  2. Mensen doen een beroep op hun omgeving (familie, vrienden, buren, vrijwilligers) als zij zichzelf niet meer kunnen redden.
  3. Als het met aanvullende mantelzorg en vrijwilligerswerk niet meer lukt, kunnen zij een beroep doen op de overheid voor aanvullende voorzieningen

De WMO is er op gericht dat iedereen kan meedoen in de maatschappij en gaat er vanuit dat iedereen daar ook een steentje aan bijdraagt.

Hoe het werkt in de praktijk

In de praktijk gaat bovenstaande ongeveer als volgt. Je hebt een zorgvraag. Je gaat naar het zorgloket van de gemeente en de daar werkende consulent gaat met je in gesprek over die zorgvraag en bespreekt mogelijke oplossingen. Zo nodig komt de consulent bij je thuis.
Als je zorgvraag reëel is, vindt de gemeente dat eerst gekeken moet worden naar wat je zelf kunt, eventueel samen met je familieleden; dus de zorg dicht bij huis. Is dat een onvoldoende oplossing, dan wordt gekeken naar collectieve voorzieningen in de wijk en vervolgens in de gemeente waar je woont (bijv. een boodschappendienst of vrijwilligersvervoer). Pas wanneer ook dit nog onvoldoende soelaas biedt, wordt gekeken naar individuele voorzieningen. Daarna bepaalt de gemeente hoe deze aanvullende zorg wordt verstrekt en door wie.

Waarom is de WMO voor ons van belang?

Daarvoor zijn een aantal redenen:

  1. als kerkleden (burgers van Nederland) krijgen ook wij te maken hebben met velerlei vormen van hulp, zorg en ondersteuning zoals die vanuit de WMO, de AWBZ en andere regelingen worden verstrekt.
  2. de kerken spelen nog steeds een belangrijke rol in het samenbinden (ook wel sociale cohesie genoemd) van de samenleving en de “levering” van veel benodigde vrijwilligers. Redenen waarom gemeentelijke overheden de kerken betrekken bij de discussie over de plaatselijke vormgeving van de WMO.
  3. als Christenen hebben we een Bijbelse verantwoordelijkheid om ons in te zetten voor de ander, onze naaste
  4. Er staan forse veranderingen te gebeuren op het gebied van zorg, hulp en ondersteuning vanuit overheidsregelgeving, decentralisaties van verantwoordelijkheden en bezuinigingsoperaties. Dat gaat niet aan ons voorbij!

Op welke wijze krijgen gemeenteleden te maken met de WMO?

Gemeenteleden krijgen te maken met de WMO, wanneer zij zich zelf niet goed meer kunnen redden en daarvoor een beroep moeten doen op hun omgeving. Daarnaast krijgen gemeenteleden te maken met de WMO, wanneer er vanuit de omgeving een beroep op hen gedaan wordt om anderen als mantelzorger of vrijwilliger te helpen.

De diakenen zullen oog moeten hebben voor de consequenties die de WMO heeft voor gemeenteleden die zorg nodig hebben. Daarnaast zal er aandacht moeten komen voor mantelzorgers en vrijwilligers in de gemeente. Voor de diakenen is belangrijk, dat ze kennis hebben van de noden die er in de gemeente zijn, weten welke gaven er in de gemeente zijn, welke specialisten er geraadpleegd kunnen worden en welke professionele instanties er zijn om in bijzondere noden te voorzien.

Moeten kerken een rol spelen in de WMO?

Kerken kunnen wettelijk niet verplicht worden om aan de uitvoering van de WMO mee te werken. Maar als het goed is hoeft dat ook niet. De doelgroepen die ondersteuning via de WMO nodig hebben bij participatie en zorg staan in de diaconale traditie van de kerken hoog op de agenda.  De WMO is daarom een goede mogelijkheid om het diaconale hart van de gemeente in de samenleving te laten spreken. Uit onderzoek blijkt daarnaast dat diaconaal actief zijn in de samenleving één van de voorwaarden is voor een bloeiend toekomstig diaconaat!

Welke rol kunnen kerken spelen bij de WMO?

Grofweg kent de diaconale rol van de kerk de volgende mogelijkheden:

  • mensen in nood helpen.
  • bijdragen aan een goede leefgemeenschap en sociale samenhang.
  • deelnemen in besturen van instellingen op het terrein van zorg en welzijn.
  • problemen signaleren en de publieke opinie en politiek beïnvloeden.

Is de kerk wel in staat om de zorg te bieden die de overheid of de samenleving vraagt?

Net als andere burgers kan ook de kerk met haar gemeenteleden de zorg bieden, waar de overheid toe oproept. Wanneer echter professionele zorg nodig is, zul je als kerk daar naar moeten verwijzen en wegen moeten zoeken, dat deze zorg ook geboden wordt.

Wat kunnen we als kerk in onze samenleving doen?

Dat is afhankelijk van de plaatselijke situatie. Ben je een stadskerk of kerk op het platteland? Hoe ziet de sociale kaart eruit? Wat wordt er al gedaan aan extern diaconaat? Welke zorg- en welzijnsorganisaties zijn er al in de omgeving? Wat zijn de mogelijke ‘doelgroepen’? Waar je als kerk aan kunt denken is b.v. wijkadoptie, een diaconaal platform organiseren of diaconaat in de eigen omgeving opzetten.

Wat is de relatie tussen diaconaat en missionair kerk zijn?

Een missionaire kerk is ook een dienende kerk. Dat begint in je eigen gemeente en het zet zich voort in je buurt. Je diaconale daden hebben betekenis in zichzelf omdat ze een getuigenis zijn van Gods reddende liefde. Natuurlijk mag je daarbij wel vertellen van de hoop die in je is. Maar als daar geen mogelijkheid of openheid voor is, dan is het geen verplichting. En waarom zou je niet bidden, dat God door het diaconaat ruimte creëert waarin het gesprek over je drijfveer wel mogelijk is?

Wat is de rol van de diakenen binnen de WMO?

De rol van diakenen is drieledig. Ze kunnen een rol spelen bij:

  1. zorg voor de eigen gemeenteleden die met de WMO te maken krijgen. Concreet betekent dat gemeenteleden wegwijs maken in het WMO-gebeuren en gemeenteleden via de WMO ondersteunen.
  2. diaconale zorg voor niet-gemeenteleden. Bijvoorbeeld door gemeenteleden te stimuleren tot diaconale inzet en door concrete samenwerkingen aan te gaan met diaconale organisaties en andere kerken.
  3. belangenbehartiging van (groepen) mensen. Dat kan door beleidsbeïnvloeding in de uitvoering van de WMO via burger- en cliëntenparticipatie.

Moeten de diakenen het vrijwilligersbeleid in de kerk gaan coördineren?

Omdat in de WMO een groter beroep op vrijwilligers wordt gedaan, is vrijwilligersbeleid een zaak die onze aandacht vraagt. Het is wenselijk dat de diakenen inventariseren wat er door gemeenteleden zoal aan vrijwilligerswerk gedaan wordt. Ook het zinvol om na te denken over de vraag hoe je vrijwilligers werft en bindt en hoe je het vrijwilligerswerk optimaal kunt faciliteren. De kerk is overigens niet wettelijk verplicht om vrijwilligers te leveren.

Wat is de taak van de kerk ten opzichte van de mantelzorgers?

Mantelzorgers-zijn doet een beroep op de draagkracht van de mantelzorger. Ze hebben daarom soms behoefte aan ondersteuning. Daarvoor kunnen ze goed terecht bij organisaties als b.v. de NPV. Daarnaast is het goed, wanneer diakenen en ouderlingen bewust zijn van signalen, waaruit blijkt dat mantelzorgers ondersteuning nodig hebben. Het doel van deze ondersteuning moet zijn, dat de mantelzorger bij de zorg voor de naaste of het familielid de regie over het eigen leven blijft behouden.

Kunnen we samenwerken met andere kerken in het kader van de WMO?

Dat kan zeker! Samenwerken is niet iets nieuws. In het verleden gebeurde dat ook al. En ook in deze tijd zie je steeds meer interkerkelijk samenwerken. Zo kun je als kerken elkaar tot een hand en voet zijn en werken aan de roeping om de eenheid in Christus te bewaren en vorm te geven. Daarnaast heb je zo ook een helder loket voor overheid en andere instanties.

Wat is het belang van een diaconaal platform?

De ontwikkelingen in de samenleving zijn groot en de uitdagingen die dat met zich mee brengt, kun je niet in je eentje oppakken. Meer en meer mensen vallen tussen wal en schip nu de overheid zich terugtrekt. Lokale samenwerking op het diaconale terrein wordt daarom steeds belangrijker. Ook omdat steeds meer van zorg en dienstverlening wordt gedecentraliseerd naar de burgerlijke gemeente. Ook diaconale projecten (zoals Present of Schuldhulpmaatje) werken graag via diaconale platformen.

Het bundelen van je visie, kennis, ervaring, kracht, energie, expertise, tijd, geld, etc kan het diaconale werk in je eigen plaats zeer zeker ten goede komen. Ook kun je als platform als één loket fungeren voor burgerlijke overheid en voor vrijwilligersorganisaties. Bovendien krijgen de kerken door samen te werken ook een duidelijk(er) gezicht naar buiten toe kunnen ze een steviger eigen geluid laten horen richting de gemeentelijke overheid.

Wat betekenen al die afkortingen?

Rondom de WMO worden er veel afkortingen gebruikt. Hieronder staan een aantal belangrijke:
Wetten

  • AWBZ Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten. De AWBZ is een volksverzekering die bedoeld is voor mensen die langdurig complexe zorg nodig hebben vanwege een ziekte of beperking. Het gaat hierbij om onverzekerbare zorg, zoals opname in een instelling, of persoonlijke zorg of verpleging.
  • Wajong Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten
  • Wet op de Jeugdzorg – regelt zorg voor jeugdigen en hun ouders en cliënten van de jeugdzorg.
  • WKCZ Wet Klachtrecht Cliënten Zorginstellingen. Geldt ook voor uitvoerders Wmo. Doel is een laagdrempelige klachtmogelijkheid voor cliënten uit de zorgsector
  • WMO Wet maatschappelijke ondersteuning
  • Wsw Wet sociale werkvoorziening
  • Wtcg Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten
  • Wwnv Wet werken naar vermogen
  • Wwb Wet werk en bijstand
  • Zvw Zorgverzekeringswet. Regelt de verplichte basisverzekering voor ziektekosten van iedereen die in Nederland woont en/of loonbelasting betaalt.

Organisaties en instanties
BJZ Bureau Jeugdzorg
CJG Centrum Jeugd en Gezin
CIZ Centrum Indicatiestelling Zorg
CAK Centraal Administratiekantoor (berekent en int eigen bijdragen AWBZ + Wmo)
UWV Uitkeringsinstantie Werkloosheidsverzekering
SVB Sociale Verzekeringsbank
VWS Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (valt de Wmo onder)
SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
DAC Dagactiviteiten Centrum (dagopvang/besteding bij AWBZ toegelaten instelling)
MO Maatschappelijke Opvang (ook: VO – vrouwenopvang)
SCP Sociaal Cultureel Planbureau

Staat je vraag er niet bij?

Stel je vraag dan via het onderstaande formulier.

1 + 1 = ?