Doelbewust diaconaal

Waar droom jij van? Hoe hoop je het diaconaat in jouw gemeente er over vijf jaar uitziet? En wat doe je om dat doel ook te halen? Hoe doelbewust zijn jullie daar mee bezig? Diaconaat is te belangrijk om aan het toeval over te laten! Dat betekent concreet doelen stellen en plannen maken om die doelen te verwezenlijken. Hoe je dat doet? Daar wil deze pagina je bij helpen. Zodat je in je eigen gemeente doelbewust kunt werken aan het diaconaat van de gemeente.

Doelbewust diaconaal in 8 stappen.

In acht stappen naar doelbewust diaconaat

Je vind de acht stappen om doelgericht diaconaal te werken in de brochure ‘Doelbewust diaconaal‘.

Sinds kort werken we als diaconie met een beleidsplan. Een verademing! Het is nu veel makkelijker om hoofd- en bijzaken te scheiden en dat werkt veel effectiever.

Nergens voor nodig

Niet iedereen ziet daar nut van een diaconaal plan in. Hieronder lees je welke bezwaren mensen kunnen opperen als het gaat om het maken van diaconaal beleid.

‘Beleid, daar hebben we toch ouderlingen voor?’

Het klopt dat ouderlingen beleid maken. Als herders gaan zij voorop en zetten ze sporen uit. Zij leiden de gemeente en zorgen voor haar. Dat doen zij specifiek op het geestelijke vlak: hoe staat het tussen jou en God? Als diaken geef je echter niet minder leiding aan de gemeente! Alleen doe jij dat specifiek op het terrein van diaconaat. Op dat vlak zet jíj sporen uit en ga jíj de gemeente voor.

‘We hebben toch een handboek?’

Een handboek waarin de diaconie haar taken omschrijft (in veel diaconieën ook wel ‘taakomschrijving diaconie’ of ‘activiteitenoverzicht’ genoemd), is een aanrader. Het zorgt ervoor dat niet keer op keer opnieuw het wiel moet worden uitgevonden bij allerlei praktische zaken. Maar dit is wat anders dan een diaconaal plan. Diaconie zijn is meer dan een voortzetting van wat altijd al gedaan werd of de boel draaiend houden. Als diaconie mag je ook vooruitkijken, visie hebben en plannen ontwikkelen. Dat zijn elementen die in een handboek niet aan de orde komen.

‘Beleid is zo zakelijk’

Want wanneer is iets zakelijk? Een collecterooster of een planning voor vergaderingen is zakelijk, maar ook heel nuttig. Doordacht bezig zijn met je werk laat juist zien dat je toegewijd bent en verantwoordelijkheid wilt nemen voor wat je doet of juist laat.

‘Moeten we niet gewoon doen wat onze hand vindt om te doen op de weg waarop de Geest ons leidt? Kerkelijk werk is toch niet maakbaar?’

Natuurlijk willen we ons laten leiden door de heilige Geest en pakken we aan wat er op ons pad komt. Maar we zijn niet alleen reactief bezig. En je laten leiden door de Geest is niet hetzelfde als je laten leiden door toeval. Je laten leiden door de Geest betekent: je in afhankelijkheid openstellen voor wat God je te zeggen heeft, waarbij je ook gewoon zijn gave van gezond verstand gebruikt.

‘We hebben het al druk genoeg. Hier hebben we echt geen tijd voor.’

Het is waar: beleid maken kost tijd. Maar als je het plan eenmaal hebt, win je aanzienlijk veel tijd. Je zult zien dat het veel gemakkelijker wordt prioriteiten te stellen.

De voordelen

Het maken van een diaconaal beleidsplan heeft een aantal serieuze voordelen:

  1. Met een beleidsplan maak je het voor jezelf en voor anderen inzichtelijk waar je voor staat en waarom je een bepaald doel nastreeft. Dat geeft rust.
  2. Het opschrijven van plannen zorgt voor focus en verdieping in je werk.
  3. Het zwart op wit opschrijven van het beleid voorkomt dat de diakenen – met alle beste bedoelingen – maar wat aanrommelen. Samen sta je ergens voor en ga je ergens voor.
  4. Op een beleidsplan ben je aan te spreken. Door andere diakenen, maar ook door gemeenteleden. Het is dus ook een soort controlemiddel.
  5. Het helpt je je functioneren als diaconie te evalueren.
  6. Het zorgt voor continuïteit: wijze van werken, doelen en praktische zaken zijn geformuleerd, waardoor nieuwe diakenen gemakkelijker kunnen worden ingewerkt.
De 8 stappen

Door de volgende 8 stappen te doorlopen kom je samen tot een degelijk beleidsplan voor de toekomst. Deze stappen worden hieronder puntsgewijs beschreven

1.Bid

Voordat je begint is het van belang stil te worden voor God. Bid om wijsheid en inzicht, om een open houding en om de leiding van de heilige Geest in het proces dat je instapt. Gebed is overigens maar continu nodig, tijdens alle stappen van het proces.

2. Wat verstaan we onder diaconaat?

Denk samen na over en sta stil bij de vraag wat je precies onder diaconaat verstaat. Wat is je visie op diaconaat en op diaken zijn? Wat zegt de Bijbel over diaconaat? Wat is je basis? Wat drijft je? Zet de bevindingen op papier.

3. Wat willen we bereiken en waarom?

Bij vraag 2 borrelden er ongetwijfeld al ideeën op. Wat zouden jullie willen bereiken en waarom? Doe bijvoorbeeld een vragenrondje. Welke ambities heb je? Welk ideaal heb je voor ogen? In de diaconie? In de gemeente? In de wijk? Wereldwijd?

Wanneer een project het werk van de diaconie overstijgt, is het goed de gemeente al in een vroeg stadium erbij te betrekken. Laat gemeenteleden meedenken en meedoen in een voorbereidende werkgroep. Informeer geregeld waar je mee bezig bent. Zo voorkom je dat een mooi plan in het water valt omdat de gemeente er niet achter staat.

4. Wat is de huidige stand van zaken?

Als je weet waar je naar toe wilt, moet je ook kijken waarvandaan je vertrekt. Vraag je bijvoorbeeld samen af:

  • Welke dingen worden nu (al) gedaan en waarom?
  • Doen we het goed?
  • Komt elk diaconaal aandachtsveld (gemeente, eredienst, samenleving, wereld) aan de orde?
  • Hoe is onze gemeente samengesteld? En de diaconie (aantal, leeftijdsopbouw, reisafstand naar de kerk, enz.)?
  • Zijn er blinde vlekken?

5. Keuzes maken en prioriteiten stellen

Nu je weet wat je allemaal zou willen doen en hoe de vlag er op dit moment bij hangt, kun je prioriteiten gaan stellen:

  • Welke nood is het grootst?
  • Is datgene wat we nu doen vanuit onze roeping wel onze primaire verantwoordelijkheid? Kunnen we dingen verbeteren?
  • Moeten we alle dingen die we doen eigenlijk wel blijven doen, of kunnen we ze ‘uitbesteden’

6. Plan van aanpak

Als je een keuze voor een of meerdere doelen hebt gemaakt, ga je bezig met het maken van een werkplan of plan van aanpak. Deze vragen kunnen jullie helpen:

  • Hoe komen we waar we willen uitkomen?
  • Welke stappen zijn nodig en wat gaat het kosten aan tijd en geld?
  • Wie doet wat?

7. Aan de slag

En dan is het tijd voor actie! Op weg naar een betere manier van diaken zijn in je gemeente. Op weg naar die bijbelclub voor de kinderen uit de buurt. Op weg naar … welk doel je je maar  gesteld hebt, om mee te bouwen aan het Koninkrijk.

8. Evaluatie

Plan momenten in waarop je georganiseerde activiteiten evalueert. Dat is zowel tussentijds als aan het eind.

In de brochure Doelbewust diaconaal worden bovenstaande stappen uitgebreider beschreven.

Het grote plaatje

Je begrijpt dat jullie diaconaal plan samenhangt met het ‘beleidsplan’ van de hele kerkenraad. De visie die jullie uitspreken en de speerpunten die jullie als diakenen kiezen, kunnen natuurlijk nooit 180˚ anders zijn dan die in het plan van de hele kerkenraad. Voorganger, ouderlingen en diakenen vullen elkaar aan. Dat vraagt om afstemming of samenwerking bij het opstellen van je plan.

Overdracht en inwerken

Doelgericht diaconaal werken betekent allereerst dat je tot een diaconaal plan komt. Daarnaast gaat het ook over het stokje overgeven aan je opvolger. Ook dat draagt bij aan het diaconaat van de gemeente. Daarom vind je hier allerlei praktische handreikingen hoe je jouw werk goed kunt overdragen aan je opvolger.